EZRate
Giriş yap

Türkiye-İran ticareti: ödeme yolları, TL/tümen kuru ve riskler

Türkiye-İran ticareti rehberi: başlıca ürünler ve sınır kapıları, ödeme yolları (banka, Dubai, USDT), riyal ve tümen farkı, TL/tümen kuru ve ihracatçı için riskler.

Elif Yılmaz
· Finans ve Piyasalar İçerik Uzmanı
Yayın 4 Kasım 2026, 12:00 · 2 dk okuma
Türkiye-İran Ticareti
Öne çıkanlar
  • Türkiye ile İran arasındaki ticaret milyarlarca dolarlık hacme sahiptir ama ödemeler yaptırımlar nedeniyle karmaşıktır.
  • Ödemeler bankalar, Dubai’deki aracılar ve bazen USDT üzerinden yapılır; her yolun maliyeti ve riski farklıdır.
  • İran’da fiyatlar tümenle konuşulur ve serbest piyasa doları belirleyicidir; sözleşmede kur ve para birimi açıkça yazılmalıdır.

İran, Türkiye’nin en önemli komşu pazarlarından biridir: Tebriz’den Van’a, Gürbulak’tan Kapıköy’e kadar uzanan hatta her gün tırlarca mal el değiştirir. Ancak Türkiye-İran ticareti yapan herkes aynı soruyla karşılaşır: parayı nasıl almalı ve göndermeli? Yaptırımlar, çoklu kur sistemi ve riyal-tümen karmaşası işin finansal tarafını zorlaştırır. Bu rehberde ödeme yollarını, kur hesaplamasını ve temel riskleri anlatıyoruz.

Okurken Türk Lirası tümen kuru, İran’da dolar kuru ve BAE dirhemi sayfalarını takip edin. Bu yazı döviz kuru temelleri rehberimizin bir parçasıdır.

Ticaretin yapısı

Türkiye İran’a ağırlıkla makine, tekstil, gıda, kimya ve otomotiv parçaları satar; İran’dan ise petrokimya ürünleri, plastik hammaddesi, meyve-sebze ve kuru yemiş alır. Doğal gaz tarihsel olarak önemli bir kalemdir. Sınır ticareti de bölgede büyük yer tutar: Van, Hakkari ve Ağrı’daki esnaf için İranlı müşteri ve tedarikçi günlük hayatın parçasıdır.

Ödeme yolları

YolNasıl çalışırAvantajRisk
Banka transferi (TL veya euro)İran ile çalışan sınırlı sayıda banka üzerindenResmî ve kayıtlıAz banka, yavaş, uyum incelemesi
Dubai üzerindenBAE’deki şirket ve döviz büroları aracılığıylaEsnek, yaygınEk makas, hesap dondurma riski
NakitSınırda veya bölgede eldenHızlıGüvenlik, sahte para, yasal sınırlar
USDTStablecoin ile karşı tarafa transferHızlı, sınır tanımazDondurma, dolandırıcılık, hukuki belirsizlik

Her ödeme yolları seçeneği ek çevrimler ve makaslar getirir. Tek bir aşamadaki kura değil, paranın size ulaşana kadarki toplam maliyetine bakın. Dubai güzergâhı İran’a para gönderme: Dubai havalesi yazısında, USDT riskleri İran’da USDT kuru yazısında anlatılıyor.

Riyal, tümen ve serbest piyasa

İran’ın resmî parası riyaldir, ancak fiyatlar ve pazarlık tümenle yapılır (1 tümen = 10 riyal). Faturalarda en sık hata buradadır. Ayrıca İran’da birden fazla dolar kuru vardır: resmî kur, döviz takas merkezi kuru ve serbest piyasa. TL/tümen kuru pratikte Tahran serbest piyasasındaki dolar kuru ile dolar/TL kurundan çapraz olarak oluşur. Ayrıntılar İran riyali ve tümen farkı ve İran dolar kuru: resmî ve serbest piyasa yazılarında.

TL’nin tümen karşılığı ≈ Tahran’da serbest dolar (tümen) ÷ dolar/TL kuru
Türkiye-İran sınır kapısında tırlar ve TL-tümen simgeleri
Sınır kapılarından geçen ticaret ve kur zinciri

Sınır bölgesindeki günlük kur

Van, Doğubayazıt ve Esendere gibi sınır bölgelerinde esnaf ve döviz büroları TL, tümen ve dolar arasında günlük olarak işlem yapar. Burada uygulanan kur genellikle Tahran ve İstanbul’daki fiyatların bir karışımıdır; ancak likidite sınırlı olduğu için makas daha geniştir. İranlı turistlerin yoğun geldiği dönemlerde (Nevruz tatili gibi) tümene talep düşer, TL’ye talep artar ve kur kısa süreliğine değişebilir. Küçük işletmeler için en güvenli yöntem, günlük kuru birkaç kaynaktan kontrol etmek ve fiyatları sık güncellemektir. Ayrıca sahte banknot riskine karşı büyük tümen banknotlarını dikkatle kontrol edin ve gün sonunda tümen stokunu gereğinden fazla tutmayın; tümenin hızlı değer kaybı stoktaki parayı birkaç gün içinde eritebilir.

İhracatçı ve ithalatçı için riskler

  1. Kur riski: İran’da enflasyon yüksektir; tümen işlem süresince sert değişebilir. Fiyatı mümkünse euro veya dolar üzerinden belirleyin.
  2. Sözleşmede para birimini, kuru veya çevrim formülünü ve kur riskini kimin üstleneceğini açıkça yazın.
  3. Karşı tarafın ve aracının yaptırım listelerinde olup olmadığını kontrol edin.
  4. USDT kullanılıyorsa adresleri doğrulayın ve yalnızca güvenilir platformlarla çalışın.
  5. Tüm belgeleri (fatura, gümrük beyannamesi, transfer kaydı) eksiksiz saklayın.
!
Önemli
Faturada riyal ile tümeni karıştırmak, tutarı on kat değiştirir. Para birimini hem rakamla hem yazıyla belirtin ve sıfır sayısını iki kez kontrol edin.

Pratik öneriler

  • Fiyat tekliflerini euro veya dolar bazında verin, TL ve tümen karşılığını ayrıca gösterin.
  • Ödemeyi aşamalara bölün: peşinat, sevkiyat öncesi ve teslimde.
  • Kur zincirini hesaplamak için çapraz kur hesaplama yazısındaki yöntemi kullanın.
  • Euro ile çalışıyorsanız euro kuru, USDT ile çalışıyorsanız USDT kuru sayfasını izleyin.
Türkiye-İran ticaretinde ödeme nasıl yapılır?
Sınırlı bankalar üzerinden TL veya euro ile, Dubai’deki aracılarla, nakit veya bazen USDT ile.
TL’nin tümen karşılığı nasıl hesaplanır?
Tahran serbest piyasasındaki dolar kurunu (tümen) dolar/TL kuruna bölerek.
Riyal ile tümen arasındaki fark nedir?
1 tümen = 10 riyal; fiyatlar genellikle tümenle konuşulur.
İran ile ticarette en büyük risk nedir?
Tümenin hızlı değer kaybı ve ödeme kanallarındaki yaptırım riski.
USDT ile ödeme almak güvenli mi?
Dondurma ve dolandırıcılık riski vardır; adresleri doğrulayın ve güvenilir platformlar kullanın.
Elif Yılmaz
Muhasebe eğitimi aldım ve finans alanına duyduğum ilgi zamanla döviz, altın ve yatırım piyasalarına yöneldi. Özellikle döviz kurlarındaki değişimleri, altın fiyatlarını ve finansal piyasalardaki gelişmeleri yakından takip ediyorum. EZDEX için hazırladığım içeriklerde, piyasa hareketlerini ve finansal konuları araştırarak okuyuculara anlaşılır, güvenilir ve faydalı bilgiler sunmayı amaçlıyorum.
Yazarın tüm yazıları →

Yorumlar (0)

Yorumlar incelemeden sonra yayınlanır. Göndermek için giriş yapmalısınız.

İlgili

Piyasa analizi
Euro/dolar paritesini etkileyen faktörler: faiz, enflasyon ve enerji
Piyasa analizi
İran Dolar Piyasaları: Tahran, Dubai, Süleymaniye, Herat ve İstanbul
Piyasa analizi
İran'a Para Gönderme: Dubai Havalesi, Dirhem Kuru ve Gerçek Maliyet