تسعیر ارز در حسابداری با نرخ روز، اتصال نرمافزار حسابداری و ERP با ردپای قابل حسابرسی
تسعیر ارز در حسابداری با نرخ خودکار: نرخ مبنا و سیاست تسعیر، اتصال ERP به API با کار زمانبندیشده، جدول نرخ روزانه، ثبت منبع و زمان نرخ برای حسابرسی و نکات اکسل.

- نرخ تسعیر یک تصمیم سیاستی است (طبق استانداردهای حسابداری و الزامات قانونی شرکت)؛ API فقط اجرای آن را خودکار میکند.
- بهترین الگو: یک کار زمانبندیشده نرخ پایان روز را در جدول نرخ ERP ثبت کند و همهٔ اسناد از همان جدول بخوانند.
- برای هر نرخ، منبع، زمان، سمت (خرید یا فروش) و بازار را ذخیره کنید تا در حسابرسی قابل پیگیری باشد.
شرکتهای بازرگانی، واردکنندگان و هر سازمانی که حساب ارزی، بدهی یا طلب ارزی دارد، در پایان هر دوره باید اقلام ارزی را به نرخ روز تبدیل کنند. وقتی این کار با کپی کردن عدد از یک سایت انجام میشود، هم خطای تایپی پیش میآید و هم معلوم نیست عدد دقیقا مال چه ساعتی و چه منبعی بوده است. در این مقاله تسعیر ارز در حسابداری را با اتصال مستقیم نرمافزار به نرخ روز بررسی میکنیم.
این مقاله بخشی از راهنمای کامل API قیمت ارز و طلا است.
تسعیر چیست و چرا نرخ آن مهم است؟
تسعیر یعنی بیان مبالغ ارزی به پول گزارشگری (ریال) با یک نرخ مشخص. در حسابداری معمولا اقلام پولی ارزی (مثل موجودی حساب ارزی، بدهی به تأمینکننده خارجی یا طلب از مشتری خارجی) در تاریخ گزارش با نرخ آن تاریخ تسعیر میشوند و تفاوت حاصل، سود یا زیان تسعیر است. انتخاب نرخ در این محاسبه، مستقیم روی سود گزارششده اثر دارد، برای همین باید مستند و یکنواخت باشد.
در اقتصاد ایران نرخهای متعددی وجود دارد: نرخ بازار آزاد، نرخ مرکز مبادله و نرخهای دیگر. تفاوت آنها در نرخ مرکز مبادله و بازار آزاد توضیح داده شده است. EZRate نرخ بازار آزاد را از معاملات واقعی ارائه میدهد، اگر سیاست شرکت شما نرخ بازار آزاد است (مثلا برای گزارشهای مدیریتی یا ارزشگذاری داخلی)، این راهنما مستقیم به کار شماست.
گام ۱: سیاست تسعیر را بنویسید
| تصمیم | گزینهها | پیشنهاد معمول برای گزارش مدیریتی |
|---|---|---|
| نرخ مبنا | بازار آزاد، مرکز مبادله، رسمی | طبق نظر حسابرس، برای مدیریت داخلی اغلب بازار آزاد |
| سمت نرخ | خرید، فروش، میانگین | داراییها با نرخ خرید، بدهیها با نرخ فروش، یا میانگین برای سادگی |
| ساعت نرخ | پایان روز، ساعت مشخص | یک ساعت ثابت، مثلا ۱۷:۰۰ به وقت تهران |
| بازار | تهران، دبی و… | تهران مگر اینکه تسویه در بازار دیگر باشد |
| روزهای تعطیل | نرخ آخرین روز کاری | نرخ آخرین روز کاری قبل |
این سند یک صفحهای را حسابرس شما باید ببیند و تیید کند. بعد از آن، کار فنی فقط اجرای دقیق همین سیاست است.
گام ۲: جدول نرخ روزانه در ERP
بیشتر نرمافزارهای حسابداری و ERP یک جدول نرخ ارز دارند که اسناد از آن میخوانند. هدف، پر شدن خودکار این جدول است. اگر نرمافزار شما چنین جدولی ندارد یا به آن دسترسی مستقیم ندارید، یک جدول واسط بسازید و از طریق امکان ورود اطلاعات Import نرمافزار آن را وارد کنید.
CREATE TABLE fx_rates (
rate_date DATE NOT NULL,
currency VARCHAR(8) NOT NULL, -- usd, eur, aed …
side VARCHAR(4) NOT NULL, -- buy | sell | mid
rate_rial BIGINT NOT NULL, -- به ریال، مطابق پول گزارشگری
market VARCHAR(24) NOT NULL, -- tehran
source VARCHAR(32) NOT NULL, -- EZRate API
source_time TIMESTAMP NOT NULL, -- updated_at همان نرخ
sources_cnt INT, -- تعداد منابع پشت نرخ
created_at TIMESTAMP DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
PRIMARY KEY (rate_date, currency, side)
);گام ۳: کار زمانبندیشده ثبت نرخ
import os, requests, psycopg2
from datetime import datetime
from zoneinfo import ZoneInfo
API, KEY = "https://api.ezrate.me/v1", os.environ["EZRATE_KEY"]
CURRENCIES = "usd,eur,aed,try,cny"
r = requests.get(f"{API}/rates", params={"symbols": CURRENCIES, "quote": "IRR"},
headers={"X-API-Key": KEY}, timeout=15)
r.raise_for_status()
today = datetime.now(ZoneInfo("Asia/Tehran")).date()
with psycopg2.connect(os.environ["ERP_DSN"]) as db, db.cursor() as cur:
for x in r.json()["data"]:
for side in ("buy", "sell"):
cur.execute("""INSERT INTO fx_rates (rate_date, currency, side, rate_rial, market, source, source_time, sources_cnt)
VALUES (%s,%s,%s,%s,%s,'EZRate API',%s,%s)
ON CONFLICT (rate_date, currency, side) DO NOTHING""",
(today, x["symbol"], side, x[side], x.get("market", "tehran"), x["updated_at"], x["sources"]))به DO NOTHING توجه کنید: اگر کار به هر دلیل دوباره اجرا شود، نرخ ثبتشده آن روز عوض نمیشود. در حسابداری، نرخی که یکبار مبنای سند شده نباید بیصدا تغییر کند. اگر اصلاح لازم شد، باید آگاهانه و با ثبت دلیل انجام شود.

ردپای حسابرسی
حسابرس ممکن است ماهها بعد بپرسد نرخ دلار در سند تسعیر ۲۹ اسفند از کجا آمده؟. با ستونهای source، source_time و sources_cnt پاسخ یک خط است: نرخ فروش بازار آزاد تهران از EZRate در ساعت ۱۷:۰۰، میانه ۱۴ منبع معاملاتی. این همان چیزی است که با کپی دستی از سایت هرگز نخواهید داشت.
اگر از اکسل استفاده میکنید
بسیاری از واحدهای مالی تسعیر را در اکسل انجام میدهند. در این حالت هم اصل یکی است: نرخها خودکار وارد شوند و یک شیت نرخهای روزانه با تاریخ و منبع نگه داشته شود. روش اتصال اکسل به API در قیمت طلا و دلار در اکسل آمده است. برای نرخ روزهای گذشته، از دیتای گذشته استفاده کنید.
چند نکتهٔ اجرایی
- پول گزارشگری در ایران ریال است، نرخ را با
quote=IRRبگیرید تا تبدیل دستی تومان به ریال لازم نباشد (ریال و تومان). - روزهای تعطیل نرخ ثبت نکنید یا نرخ آخرین روز کاری را با برچسب مشخص کپی کنید، طبق سیاست مکتوب.
- اگر
low_sourcesدر ساعت ثبت فعال بود، کار را یک ساعت بعد دوباره اجرا کنید یا به مسئول مالی هشدار بدهید. - دسترسی نوشتن در جدول نرخ را فقط به کار زمانبندیشده و مدیر مالی بدهید.
نرخهای لحظهای مرتبط با این مطلب: قیمت دلار، قیمت طلای ۱۸ عیار، قیمت سکه امامی.

نظرات (۰)
نظرها پس از تأیید نمایش داده میشوند؛ برای ارسال، ورود به حساب لازم است.


