ایزی ریت
ورود / ثبت‌نامورود

تسعیر ارز در حسابداری با نرخ روز، اتصال نرم‌افزار حسابداری و ERP با ردپای قابل حسابرسی

تسعیر ارز در حسابداری با نرخ خودکار: نرخ مبنا و سیاست تسعیر، اتصال ERP به API با کار زمان‌بندی‌شده، جدول نرخ روزانه، ثبت منبع و زمان نرخ برای حسابرسی و نکات اکسل.

تینا نجفی
· نویسنده مالی و اقتصادی
انتشار ۲۴ آبان ۱۴۰۵، ۱۶:۰۰ · ۴ دقیقه مطالعه
تسعیر ارز در حسابداری با نرخ روز
خلاصه در سه خط
  • نرخ تسعیر یک تصمیم سیاستی است (طبق استانداردهای حسابداری و الزامات قانونی شرکت)؛ API فقط اجرای آن را خودکار می‌کند.
  • بهترین الگو: یک کار زمان‌بندی‌شده نرخ پایان روز را در جدول نرخ ERP ثبت کند و همهٔ اسناد از همان جدول بخوانند.
  • برای هر نرخ، منبع، زمان، سمت (خرید یا فروش) و بازار را ذخیره کنید تا در حسابرسی قابل پیگیری باشد.

شرکت‌های بازرگانی، واردکنندگان و هر سازمانی که حساب ارزی، بدهی یا طلب ارزی دارد، در پایان هر دوره باید اقلام ارزی را به نرخ روز تبدیل کنند. وقتی این کار با کپی کردن عدد از یک سایت انجام می‌شود، هم خطای تایپی پیش می‌آید و هم معلوم نیست عدد دقیقا مال چه ساعتی و چه منبعی بوده است. در این مقاله تسعیر ارز در حسابداری را با اتصال مستقیم نرم‌افزار به نرخ روز بررسی می‌کنیم.

i
API ایزی‌ریت
این راهنما با API قیمت ارز و طلای ایزی‌ریت کار می‌کند؛ مستندات کامل، نمونه‌کد و کلید رایگان در صفحهٔ API است.
★
پاسخ کوتاه
اول سیاست تسعیر شرکت را مشخص کنید (کدام نرخ، کدام سمت، کدام ساعت). سپس یک کار زمان‌بندی‌شده هر روز در ساعت مشخص نرخ‌ها را از API بگیرد و با منبع و زمان در جدول نرخ ERP ثبت کند. همهٔ اسناد تسعیر از همین جدول بخوانند، نه مستقیم از API.
!
هشدار
این مقاله راهنمای فنی است، نه مشاوره حسابداری یا مالیاتی. اینکه برای کدام اقلام و گزارش‌ها نرخ بازار آزاد، نرخ رسمی یا نرخ مرکز مبادله ملاک است، باید با حسابرس و مشاور مالیاتی شرکت و بر اساس استانداردهای حسابداری و قوانین جاری تعیین شود.

این مقاله بخشی از راهنمای کامل API قیمت ارز و طلا است.

تسعیر چیست و چرا نرخ آن مهم است؟

تسعیر یعنی بیان مبالغ ارزی به پول گزارشگری (ریال) با یک نرخ مشخص. در حسابداری معمولا اقلام پولی ارزی (مثل موجودی حساب ارزی، بدهی به تأمین‌کننده خارجی یا طلب از مشتری خارجی) در تاریخ گزارش با نرخ آن تاریخ تسعیر می‌شوند و تفاوت حاصل، سود یا زیان تسعیر است. انتخاب نرخ در این محاسبه، مستقیم روی سود گزارش‌شده اثر دارد، برای همین باید مستند و یکنواخت باشد.

در اقتصاد ایران نرخ‌های متعددی وجود دارد: نرخ بازار آزاد، نرخ مرکز مبادله و نرخ‌های دیگر. تفاوت آن‌ها در نرخ مرکز مبادله و بازار آزاد توضیح داده شده است. EZRate نرخ بازار آزاد را از معاملات واقعی ارائه می‌دهد، اگر سیاست شرکت شما نرخ بازار آزاد است (مثلا برای گزارش‌های مدیریتی یا ارزش‌گذاری داخلی)، این راهنما مستقیم به کار شماست.

گام ۱: سیاست تسعیر را بنویسید

تصمیمگزینه‌هاپیشنهاد معمول برای گزارش مدیریتی
نرخ مبنابازار آزاد، مرکز مبادله، رسمیطبق نظر حسابرس، برای مدیریت داخلی اغلب بازار آزاد
سمت نرخخرید، فروش، میانگیندارایی‌ها با نرخ خرید، بدهی‌ها با نرخ فروش، یا میانگین برای سادگی
ساعت نرخپایان روز، ساعت مشخصیک ساعت ثابت، مثلا ۱۷:۰۰ به وقت تهران
بازارتهران، دبی و…تهران مگر اینکه تسویه در بازار دیگر باشد
روزهای تعطیلنرخ آخرین روز کارینرخ آخرین روز کاری قبل

این سند یک صفحه‌ای را حسابرس شما باید ببیند و تیید کند. بعد از آن، کار فنی فقط اجرای دقیق همین سیاست است.

گام ۲: جدول نرخ روزانه در ERP

بیشتر نرم‌افزارهای حسابداری و ERP یک جدول نرخ ارز دارند که اسناد از آن می‌خوانند. هدف، پر شدن خودکار این جدول است. اگر نرم‌افزار شما چنین جدولی ندارد یا به آن دسترسی مستقیم ندارید، یک جدول واسط بسازید و از طریق امکان ورود اطلاعات Import نرم‌افزار آن را وارد کنید.

sql
CREATE TABLE fx_rates (
    rate_date    DATE         NOT NULL,
    currency     VARCHAR(8)   NOT NULL,      -- usd, eur, aed …
    side         VARCHAR(4)   NOT NULL,      -- buy | sell | mid
    rate_rial    BIGINT       NOT NULL,      -- به ریال، مطابق پول گزارشگری
    market       VARCHAR(24)  NOT NULL,      -- tehran
    source       VARCHAR(32)  NOT NULL,      -- EZRate API
    source_time  TIMESTAMP    NOT NULL,      -- updated_at همان نرخ
    sources_cnt  INT,                        -- تعداد منابع پشت نرخ
    created_at   TIMESTAMP    DEFAULT CURRENT_TIMESTAMP,
    PRIMARY KEY (rate_date, currency, side)
);

گام ۳: کار زمان‌بندی‌شده ثبت نرخ

python
import os, requests, psycopg2
from datetime import datetime
from zoneinfo import ZoneInfo

API, KEY = "https://api.ezrate.me/v1", os.environ["EZRATE_KEY"]
CURRENCIES = "usd,eur,aed,try,cny"

r = requests.get(f"{API}/rates", params={"symbols": CURRENCIES, "quote": "IRR"},
                 headers={"X-API-Key": KEY}, timeout=15)
r.raise_for_status()
today = datetime.now(ZoneInfo("Asia/Tehran")).date()

with psycopg2.connect(os.environ["ERP_DSN"]) as db, db.cursor() as cur:
    for x in r.json()["data"]:
        for side in ("buy", "sell"):
            cur.execute("""INSERT INTO fx_rates (rate_date, currency, side, rate_rial, market, source, source_time, sources_cnt)
                           VALUES (%s,%s,%s,%s,%s,'EZRate API',%s,%s)
                           ON CONFLICT (rate_date, currency, side) DO NOTHING""",
                        (today, x["symbol"], side, x[side], x.get("market", "tehran"), x["updated_at"], x["sources"]))

به DO NOTHING توجه کنید: اگر کار به هر دلیل دوباره اجرا شود، نرخ ثبت‌شده آن روز عوض نمی‌شود. در حسابداری، نرخی که یک‌بار مبنای سند شده نباید بی‌صدا تغییر کند. اگر اصلاح لازم شد، باید آگاهانه و با ثبت دلیل انجام شود.

جدول نرخ ارز روزانه در نرم‌افزار حسابداری پس از ورود خودکار
جدول نرخ روزانه با منبع و زمان

ردپای حسابرسی

حسابرس ممکن است ماه‌ها بعد بپرسد نرخ دلار در سند تسعیر ۲۹ اسفند از کجا آمده؟. با ستون‌های source، source_time و sources_cnt پاسخ یک خط است: نرخ فروش بازار آزاد تهران از EZRate در ساعت ۱۷:۰۰، میانه ۱۴ منبع معاملاتی. این همان چیزی است که با کپی دستی از سایت هرگز نخواهید داشت.

اگر از اکسل استفاده می‌کنید

بسیاری از واحدهای مالی تسعیر را در اکسل انجام می‌دهند. در این حالت هم اصل یکی است: نرخ‌ها خودکار وارد شوند و یک شیت نرخ‌های روزانه با تاریخ و منبع نگه داشته شود. روش اتصال اکسل به API در قیمت طلا و دلار در اکسل آمده است. برای نرخ روزهای گذشته، از دیتای گذشته استفاده کنید.

چند نکتهٔ اجرایی

  • پول گزارشگری در ایران ریال است، نرخ را با quote=IRR بگیرید تا تبدیل دستی تومان به ریال لازم نباشد (ریال و تومان).
  • روزهای تعطیل نرخ ثبت نکنید یا نرخ آخرین روز کاری را با برچسب مشخص کپی کنید، طبق سیاست مکتوب.
  • اگر low_sources در ساعت ثبت فعال بود، کار را یک ساعت بعد دوباره اجرا کنید یا به مسئول مالی هشدار بدهید.
  • دسترسی نوشتن در جدول نرخ را فقط به کار زمان‌بندی‌شده و مدیر مالی بدهید.

نرخ‌های لحظه‌ای مرتبط با این مطلب: قیمت دلار، قیمت طلای ۱۸ عیار، قیمت سکه امامی.

تسعیر ارز در حسابداری با کدام نرخ انجام شود؟
این یک تصمیم حسابداری و قانونی است که باید با حسابرس و مشاور مالیاتی شرکت گرفته شود. EZRate نرخ بازار آزاد را با منبع و زمان دقیق ارائه می‌دهد.
نرم‌افزار حسابداری ما API ندارد؛ چه کنیم؟
نرخ‌ها را در یک فایل CSV یا جدول واسط بنویسید و از امکان ورود اطلاعات نرم‌افزار استفاده کنید. بیشتر نرم‌افزارهای حسابداری ایرانی ورود نرخ از اکسل را دارند.
برای روزهای گذشته هم نرخ داریم؟
بله، با مسیر history نرخ پایان روزهای گذشته را بگیرید؛ عمق تاریخچه به پلن بستگی دارد.
اگر نرخ ثبت‌شده اشتباه بود؟
اصلاح را آگاهانه و با ثبت دلیل و زمان انجام دهید. کد این مقاله عمداً نرخ ثبت‌شدهٔ هر روز را بی‌صدا بازنویسی نمی‌کند.
تینا نجفی
من در رشته مدیریت مالی تحصیل کرده‌ام و علاقه اصلی من به موضوعات مرتبط با بازار ارز، طلا، بانکداری و تجارت بین‌المللی است. در طول فعالیت حرفه‌ای خود، درباره موضوعات مالی و خدمات ارزی مطالعه و تحقیق کرده‌ام و تلاش می‌کنم مفاهیم پیچیده مالی را به شکل ساده و کاربردی توضیح دهم. در تهیه مطالب، سعی می‌کنم اطلاعات را از منابع معتبر بررسی کرده و محتوایی ارائه دهم که برای کاربران قابل فهم و قابل استفاده باشد.
همهٔ مطالب نویسنده ←

نظرات (۰)

نظرها پس از تأیید نمایش داده می‌شوند؛ برای ارسال، ورود به حساب لازم است.

مطالب مرتبط

API و برنامه‌نویسی
دیتای تاریخی قیمت دلار و طلا برای بک‌تست و تحلیل، دریافت کندل روزانه و ساعتی با API
API و برنامه‌نویسی
محاسبه حباب سکه با API؛ محاسبهٔ خودکار حباب سکه و طلا برای پلتفرم‌های تحلیلی
API و برنامه‌نویسی
امنیت API Key در فرانت‌اند؛ چرا کلید وب‌سرویس را در جاوااسکریپت و اپ نگذارید